Dijital Meme Tomosentezi (3 Boyutlu Mamografi)

Tomosentez, bazı hastanelerin artık kullandığı bir mamografi türüdür. Bu tetkik meme kanseri taramasına yardımcı olur ve mamografiden daha doğru bilgiler sağlayabilir.

Standart mamografiler ve tomosentez her ikisi de meme görüntüsü elde etmek için X-ışınlarını kullanır. Ancak, standart mamografi 2D (iki boyutlu) görüntüler üretirken, tomosentez 3D (üç boyutlu) görüntüler sağlar.

Etkili tarama ve tedavi sayesinde, kanser yayılmadan önce tespit edilip çıkarılabilir. Günümüzde meme kanseri erken evrede teşhis edilen bir kişinin, en az 5 yıl yaşama olasılığı, bu hastalığı olmayan bir kişiyle %99 oranında aynıdır.

​

Mamografi ve Tomosentez Nedir?

Tomosentez ile standart mamografi arasındaki temel fark, elde edilen görüntünün boyutudur. Standart 2D mamografide, sağlık çalışanı her memeyi iki açıdan (üstten alta ve yandan yana) X-ışınıyla görüntüler. Tomosentezde ise memenin birçok açıdan görüntüsü alınarak 3 boyutlu bir görüntü oluşturulur.

Meme kanseri yaygın bir kanser türüdür. ABD’de her 8 kadından biri ve her 833 erkekten biri yaşamı boyunca meme kanseri geliştirmektedir.

​

Mamografi

Mamografi, memenin X-ışını görüntüsünü sağlar. Diğer belirti veya semptomlar yokken bile hissedilemeyecek kadar küçük kanserli oluşumları gösterebilir.

Mamografi bir kitleyi gösterebilir, ancak bu kitlenin türünü (iyi huylu mu kötü huylu mu) doğrulayamaz. Bunu belirlemek için ek görüntüleme ya da biyopsi gibi ileri testler gerekir.

Bazen doktorlar, daha iyi bir görüntü elde etmek için 2D mamografiyi 3D tomosentezle birlikte kullanmayı önerebilir.

​

Tomosentez

Tomosentez düz bir görüntü yerine 3D görüntü sunduğu için, memedeki değişiklikler hakkında daha doğru bilgiler sağlayabilir ve bu değişikliklerin daha fazla değerlendirme gerektirip gerekmediğini belirlemeye yardımcı olabilir.

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 2011 yılında tomosentezi meme taraması için onaylamıştır. Ancak bu yöntem görece yeni olduğu için etkinliğini tam anlamıyla değerlendirmek amacıyla daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

​

Benzerlikler ve Farklılıklar

Tomosentez bir mamografi türüdür, ancak uygulama ve elde edilen görüntü farklıdır.

​

Hasta Deneyimi:
Her iki taramada da teknisyen, memeyi mamografi cihazının plakasına yerleştirir. Ardından cihazın üst plakasını indirerek memeyi birkaç saniyeliğine sıkıştırır ve görüntü alır. Bu kısa süreli sıkıştırma rahatsızlık verebilir.

​

Görüntü Alımı:
Tomosentezde, X-ışını tüpü meme etrafında bir yay çizerek hareket eder. Cihaz, memenin birçok açıdan görüntüsünü alır. Bu veriler bilgisayara aktarılır ve bilgisayar, bunları 3D görüntü haline getirir.

​

Görüntülerin Yorumlanması:
2D mamografi, üst üste binen meme dokularını bir kitle gibi gösterebilir. Bu durum yanlış pozitif sonuçlara yol açabilir.

Tomosentez, birçok açıdan alınan görüntüler sayesinde, meme dokusundaki değişiklikleri daha net gösterir.

​

Araştırmalar Ne Diyor?

Tomosentez, daha net görüntüler sağladığı için meme kanseri tespit oranlarını artırabilir.

2021 tarihli bir incelemeye göre tomosentez:

• 2D mamografiden daha hassastır,

• İlk taramada net sonuç verme olasılığı daha yüksektir,

• Yanlış pozitif sonuç üretme olasılığı daha düşüktür.

Bazı çalışmalar, tomosentezin standart mamografiyle birlikte kullanılmasının, tek başına standart mamografiye göre kanser tespit oranlarını artırdığını göstermiştir.

​

Yararları ve Riskleri

Daha fazla çalışmaya ihtiyaç olmakla birlikte, tomosentezin:

• Standart mamografinin gösteremediği tümörleri gösterebileceği,

• Yanlış pozitif sonuçları ve ileri test ihtiyacını azaltabileceği,

• Yoğun meme dokusunda bile tümörleri tespit edebileceği düşünülmektedir.

Bununla birlikte bazı dezavantajları da vardır:

• Görüntülerin yorumlanması daha uzun sürebilir,

• Standart mamografiden daha pahalıdır,

• Bu hizmeti sunan bir sağlık kuruluşu bulmak zor olabilir,

• Radyasyon dozu standart mamografiden daha yüksektir.

Genel olarak, potansiyel yararları ve riskleri değerlendirmek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

​

Diğer Taramalar

Meme kanseri taraması için farklı yöntemler vardır. Doktorlar, daha doğru sonuçlar için genellikle birden fazla yöntemi bir arada kullanır:

• Klinik meme muayenesi: Doktor memeleri elle muayene eder.

• Ultrason: Mamografi veya fiziksel muayene ile saptanan kitleler hakkında daha fazla bilgi sağlar.

• MR Görüntüleme: Cerrahi ya da radyoterapi sonrası kitleleri değerlendirmek ve bazı yüksek riskli kişilerde tarama yapmak için kullanılır.

• Termografi: Deri sıcaklığındaki değişimleri gösterir ve tümör varlığına işaret edebilir. Mamografi veya tomosentezin yerine geçmez, ancak tamamlayıcı olarak kullanılabilir.

• BRCA testi: Kişinin BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonlarını taşıyıp taşımadığını belirler. Bu mutasyonlar, meme kanseri riskini artırır.

Şu anda 2D mamografi, meme kanseri taramasında altın standart olarak kabul edilmektedir.

​

Neden Tarama Yapılır?

Meme kanserinin erken tespiti ve tedavisi, hastanın yaşam beklentisini artırmanın en önemli yoludur.

Amerikan Kanser Derneği, meme kanseri açısından ortalama risk taşıyan 40 yaş ve üzeri kadınlar için şu genel tarama sıklığını önermektedir:

Yaş Aralığı

     Tarama Sıklığı

40–44

     İsteğe bağlı yıllık tarama

45–54

     Yıllık tarama

55 ve üzeri

     Yıllık veya iki yılda bir

Kişi, kendi meme kanseri risk düzeyi hakkında bir doktora danışabilir. Doktorlar, kişiye en uygun tarama sıklığını belirlemekte yardımcı olur.

​

Tarama ile tespit edilmesi amaçlananlar:

• Süt kanallarında ve dokularda kalsiyum birikimi,

• Kitleler veya tümörler,

• Asimetrik alanlar,

• Memede yoğun bölgeler,

• Yeni yoğunluklar veya diğer olağandışı değişiklikler.

• ​

Prognoz (Hastalığın Seyri)

Meme kanseri olan kişiler için prognoz son 20 yılda büyük ölçüde iyileşmiştir.

Amerikan Ulusal Kanser Enstitüsü, bazı sigorta şirketlerinin tomosentez maliyetlerini karşılamadığını belirtmektedir. Bunun nedeni, bazı uzman gruplarının tomosentezi hâlâ deneysel olarak değerlendirmesidir.

Sigorta kapsamının olmaması, farklı gelir düzeylerine sahip bireyler arasında sağlık sonuçlarında eşitsizliklere neden olabilir.

​

Sık Sorulan Sorular

Tomosentez, yoğun meme dokusu için daha mı iyidir?
Evet. Tomosentez, yoğun meme dokusunu daha iyi görüntüleyebilir ve yanlış pozitif oranları daha düşüktür.

,

Özet

Tomosentez, meme kanseri taramasına yardımcı olur ve mamografiye kıyasla daha doğru ve net görüntüler sağlayabilir.

Erken tarama, kanserin yayılmadan önce tespit edilmesine ve tedavi edilmesine olanak tanır. Kişilerin farklı tarama türlerinin avantaj ve dezavantajlarını doktorlarıyla görüşmesi önemlidir. Doktorlar, bireysel ihtiyaçlara en uygun tarama planını oluşturmada yardımcı olabilir.

​

Kaynak:

Tıbbi inceleme: Faith Selchick, DNP, AOCNP, Hemşirelik, Onkoloji

Yazı: Hannah Nichols

Güncellenme Tarihi: 10 Nisan 2025