Meme Kanserinin En Sık Metastaz Yaptığı Bölgeler ve Yayılma Şekli
Metastaz yayılma demektir. Meme kanseri en sık kemiklere, akciğerlere, karaciğere ve beyne yayılır. Metastatik meme kanseriyle kendi ihtiyaçlarınıza göre nasıl başa çıkabileceğinizi burada bulabilirsiniz.
Meme kanseri, sağlıklı meme hücrelerinin değişmesi veya mutasyona uğraması ve çoğalmasıyla ortaya çıkar. Metastatik meme kanseri “evre IV” veya “ileri evre” meme kanseri olarak da adlandırılır.
Bu durum, kanserin memeden vücudun daha uzak bölgelerine yayılması anlamına gelir. Ancak hâlâ “meme kanseri” olarak sınıflandırılır çünkü tanı, kanserin ilk başladığı yere göre konur.
Tedavi ve prognoz kişiden kişiye değişebilir; ancak metastatik meme kanserinin en sık görüldüğü bölgeleri bilmek belirtileri sağlık ekibinizle daha iyi paylaşmanıza yardımcı olabilir.
Meme kanseri nereye yayılır?
Kanser hücrelerinin temel hedefi basittir: Çoğalmak ve meme bölgesinden diğer organlara yayılmak. Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre meme kanserinin en sık yayıldığı bölgeler:
-
Kemikler
-
Beyin
-
Karaciğer
-
Akciğerler
Ayrıca erken evre meme kanserlerinde bile memeden yakın lenf düğümlerine yayılım görülebilir.
Lenf düğümleri
Lenf düğümleri fasulye şeklinde, bağışıklık sistemine ait küçük bezlerdir. Dr. Michelle Shen’e göre vücudu hastalıklardan korurlar.
Meme kanserinin en sık yayıldığı lenf düğümü bölgeleri:
-
Aksiller bölge (koltuk altı)
-
Supraklaviküler/İnfraklaviküler bölge (köprücük kemiği çevresi)
-
İç meme lenf düğümleri (iman tahtası boyunca)
-
Servikal bölge (boynun alt kısmı)
Kanser hücreleri evre I’den itibaren lenf düğümlerine yayılabilir. Amerikan Kanser Derneği’ne göre evre III’te 10’dan fazla aksiller lenf düğümü tutulumu görülebilir.
Kemikler
Meme kanserinin en sık metastaz yaptığı bölge kemiklerdir. 2022’deki bir çalışmada metastatik meme kanserlerinin %60–80’inin kemiklerde görüldüğü belirtilmiştir.
En sık etkilenen kemikler:
-
Kafatası
-
Kaburgalar
-
Omurga
-
Kalça
-
Kollar ve bacaklardaki büyük kemikler
Belirtiler: Tümöre bağlı kırıklar, bacak veya omurga ağrısı.
Tanı: Röntgen, PET taraması, MR, kemik sintigrafisi.
Akciğerler
2018’deki bir araştırma, metastatik meme kanseri olan kişilerin yaklaşık %60’ında akciğer veya kemik metastazı görüldüğünü göstermiştir.
2017’deki bir çalışmaya göre metastazların %31’i akciğerlere, %34’ü ise birden fazla organa yayılmaktadır. En sık kombinasyon akciğer ve kemiklerdir.
Belirtiler:
-
Nefes darlığı
-
Hırıltı
-
Göğüs ağrısı veya sıkışma
-
Kan tükürme
-
Sıvı birikmesi (plevral efüzyon)
Karaciğer
2017 çalışmasında katılımcıların %26’sında metastaz karaciğerdeydi. Karaciğer; sindirim, detoksifikasyon, metabolizma, vitamin depolama, bağışıklık ve kanın pıhtılaşmasında rol oynar.
Belirtiler:
-
Kan testlerinde karaciğer enzimlerinin yükselmesi
-
Yorgunluk
-
Kilo kaybı
-
Sarılık
-
Kaşıntı
-
Şişkinlik
-
Karın ağrısı
Beyin
Beyin metastazı oranları araştırmalara göre değişir.
2017 çalışmasında beyin metastazı %8,8 iken, 2023 araştırması bu oranın %30’a kadar çıkabileceğini gösterdi. Üçlü negatif meme kanseri (triple negative) beyin metastazına daha yatkın olabilir.
Belirtiler:
-
Baş ağrısı
-
Baş dönmesi
-
Hafıza kaybı
-
Davranış veya ruh hali değişiklikleri
-
Denge sorunları
-
Kas güçsüzlüğü
-
Vücudun bir tarafında felç
-
Nöbetler
Daha az görülen metastaz bölgeleri
-
Kemik iliği
-
Karın zarı (periton)
-
Diğer meme
-
Yumurtalıklar
-
Adrenal bezler
-
Pankreas
-
Cilt ve yumuşak dokular
-
Karın içi boşluk
Meme kanseri nasıl yayılır?
Dr. Roshani Patel’e göre meme kanseri kan yoluyla ve lenf damarlarıyla yayılır.
Ulusal Kanser Enstitüsü’ne göre süreç şöyle işler:
-
Kanser, çevresindeki sağlıklı dokulara doğru büyür.
-
Lenf düğümleri veya kan damarları yoluyla ilerler.
-
Lenf sistemi veya kan dolaşımıyla uzak organlara taşınır.
-
Yeni bölgede damar duvarlarını geçerek dokuya yerleşir.
-
Küçük bir tümör oluşturur ve damar ağı gelişerek büyümesini sürdürür.
Neden bazı organlara daha fazla metastaz olur?
Araştırmalar hâlâ devam etse de, Dr. Jonathan Blitzer; beyin, akciğer ve karaciğerin kan dolaşımının zengin olduğunu, kemiklerde ise büyüme faktörlerinin kanser hücrelerini “çekebileceğini” belirtir.
Oligometastatik meme kanseri nedir?
Bu, az sayıda ve genellikle küçük metastazın bulunduğu durumdur. Örneğin kaburgada tek bir metastaz gibi.
SABR veya SBRT (yüksek doz radyoterapi) gibi yöntemlerle tedavi araştırılmaktadır. Ancak kesin kanıt için daha fazla araştırma gereklidir.
Metastatik meme kanserinde tedavi ve prognoz
Tedavi; hastalığın yayılımı, yeri ve kanser tipine göre değişir.
Dr. Shen’e göre standart tedaviler şunlardır:
-
Radyoterapi (lenf düğümleri, kemik, beyin)
-
Kemoterapi (lenf düğümleri, karaciğer)
-
Hormon/Endokrin tedavisi (lenf düğümleri, karaciğer)
Cerrahi nadiren uygulanır. HER2 pozitif kanserlerde Trastuzumab, Pertuzumab gibi hedefe yönelik ilaçlar kullanılabilir.
2019’daki bir çalışmada 5 yıllık sağkalım oranları:
-
Kemik: %39,8
-
Akciğer: %10,94
-
Karaciğer: %7,34
-
Beyin: %1,51
Metastatik meme kanseriyle yaşamak
Metastatik meme kanseri hem fiziksel hem psikolojik açıdan zorlayıcıdır.
Yaşam tarzı: Egzersiz, besleyici beslenme, pozitif kişilerle vakit geçirmek, alkol ve sigarayı sınırlamak önerilir.
Cinsellik: Libido azalması, vajinal kuruluk, yorgunluk, beden algısı sorunları olabilir. Bunları sağlık ekibinizle paylaşmanız destek almanızı kolaylaştırır.
Konfor ve palyatif bakım: Palyatif bakım sadece yaşam sonu değil, her aşamada yaşam kalitesini artırmayı hedefler. Psikolojik destek, beslenme danışmanlığı, hafif egzersiz, meditasyon gibi yöntemleri içerebilir.
Yaşamın sonuna dair planlama
Tedavinin devamı veya sonlandırılması gibi kararları önceden konuşmak hem sizin hem yakınlarınızın yükünü azaltır.
Bu konuşmalar şunları içerebilir:
-
Tümörleri yok etmeye yönelik tedaviyi bırakma kararı
-
Belirti hafifletici ilaçlar
-
Hospis/palyatif bakım
-
Manevi veya psikolojik destek
-
Sağlık veya mali vekil tayin etme
-
Vasiyet güncelleme
Sık sorulan sorular
Meme kanseri en sık nereye metastaz yapar?
Kemikler, akciğerler, karaciğer ve beyin. Lenf düğümlerine yayılım da erken evrelerde olabilir.
Metastatik meme kanserinde yaşam beklentisi nedir?
Kanserin tipi, yayılım yeri ve tedaviye verilen yanıta göre değişir. 2013–2019 verilerine göre uzak metastatik meme kanserinde 5 yıllık sağkalım oranı %31’dir.
En iyi tedavi hangisidir?
Kişiye ve kanserin özelliklerine göre değişir. Radyoterapi, kemoterapi, cerrahi ve hormonal tedaviler kombinasyon hâlinde kullanılabilir. Ayrıca duygusal ve ruhsal destek de önemlidir.
Özet
Metastatik meme kanseri, evre IV meme kanseri olarak da bilinir. Kanserin memeden uzak organlara yayılması durumudur. En sık kemikler, akciğerler, karaciğer ve beyine yayılır.
Sağlık ekibinizle birlikte size en uygun tedavi ve destek planını oluşturmak süreci yönetmenize yardımcı olur.
Beth Ann Mayer
Tıbbi inceleme: Dr. Elizabeth Berger, MD, MS
Tıbbi inceleme tarihi: 15 Ekim 2024